Верхавец Уладзімір Лукіч

Біяграфічны нарыс

Уладзімір Лукіч Верхавец нарадзіўся 23 мая 1931 года ў вёсцы Літвінкі Кобрынскага павета Палескага ваяводства (цяпер Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці) у сялянскай сям’і. У 1937 годзе паступіў у польскую школу, скончыў два класы. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР вучыўся ў рускай школе.

Ваеннае ліхалецце і пасляваенная разруха наклалі суровы адбітак на дзіцячыя гады хлопца. З кастрычніка 1943 года да красавіка 1944 года разам з маці і сястрой знаходзіўся ў сямейным лагеры партызанскага атрада імя Чарнака. Валодзя рана далучыўся да працы: разам з дарослымі нарыхтоўваў на зіму сена, працаваў у полі. І ўсёй душой цягнуўся да ведаў. Пасля вызвалення ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў аднавіў вучобу. У 1951 годзе скончыў сярэднюю школу № 2 г. Кобрына. Вучоба яму давалася лёгка, любімымі прадметамі былі матэматыка, фізіка, захапляўся гісторыяй, літаратурай. Адразу пасля заканчэння дзесяцігодкі паступіў у Брэсцкі настаўніцкі інстытут імя А. С. Пушкіна на аддзяленне фізікі і матэматыкі.

У інстытыце Уладзімір Верхавец быў паспяховым студэнтам, ужо на першым курсе заявіў аб сабе як аб выдатнай асобе. Вучобу спалучаў з актыўнай грамадскай дзейнасцю: з’яўляўся намеснікам сакратара камсамольскага бюро курса, працаваў пазаштатным лектарам абкама ЛКСМБ, арганізоўваў розныя мерапрыемствы, вечары адпачынку, спартыўныя спаборніцтвы.

Аднагодкі бачылі ў ім годнага маладзёжнага лідэра і не памыліліся. З 1953 года Уладзімір Верхавец на камсамольскай рабоце ў Брэсцкай вобласці: інструктар Брэсцкага абкама, Давыд-Гарадоцкага райкама, першы сакратар Жабінкаўскага райкама, другі, першы сакратар Брэсцкага абкама ЛКСМБ.

А далей была партыйная праца. Уладзімір Лукіч плённа працаваў спачатку ў Століне другім сакратаром райкама КПБ (1962), затым з 1963 года сакратаром парткама Драгічынскага вытворчага калгасна-саўгаснага ўпраўлення. У студзені 1965 года ў сувязі з аднаўленнем райкамаў партыі, абраны першым сакратаром Драгічынскага райкама КПБ.

Як перспектыўнага кіраўніка яго накіроўваюць на вучобу ў Маскоўскую вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС. Пасля заканчэння ВПШ у чэрвені 1970 года У. Л. Верхавец выбраны першым сакратаром Кобрынскага райкама КПБ. Пад яго кіраўніцтвам Кобрынскі раён выйшаў на траекторыю ўстойлівага развіцця, мацнела эканоміка прадпрыемстваў і сельгасарганізацый, пераўтваралася сацыяльная сфера.

У сакавіку 1971 года Уладзіміра Лукіча выбіраюць сакратаром Брэсцкага абкама КПБ па ідэалогіі і даручаюць курыраваць гуманітарны блок. На гэтай пасадзе У. Л. Верхавец шмат зрабіў карыснага ў галіне росквіту культуры, захавання і прымнажэння помнікаў гісторыі Брэстчыны. Просты і даступны, ён уяўляў сабой узор кіраўніка новай фармацыі. Працаздольнасць, тонкі гумар, смеласць і рашучасць у абароне сваіх прынцыпаў і поглядаў – гэтыя якасці адзначалі і цанілі ў кіраўніку ўсе, хто разам з ім працаваў.

У студзені 1980 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР У. Л. Верхавец назначаны старшынёй Дзяржаўнага камітэта БССР па прафесійна-тэхнічнай адукацыі. Па 1988 год працаваў на гэтай пасадзе і праявіў сябе мудрым настаўнікам, умелым арганізатарам. За гэты перыяд у сістэме ПТА рэспублікі было пабудавана каля 400 аб’ектаў, у тым ліку 26 навучальных комплексаў, 45 навучальных карпусоў, 40 майстэрняў, 54 грамадска-бытавых карпусоў, 40 інтэрнатаў, 48 жылых дамоў, спартыўны комплекс «Працоўныя рэзервы», рэспубліканскі Дом тэхнічнай творчасці прафтэхадукацыі.

У. Л. Верхавец з вялікім жаданнем выязджаў ва ўсе рэгіёны Беларусі, у навучальныя ўстановы, імкнуўся быць бліжэй да педагогаў, навучэнцаў, выслухоўваць іх меркаванні, прапановы. Ініцыіраваў укараненне комплекснага метадычнага забяспячэння вучэбнага працэсу, удасканаленне форм і метадаў навучання. Было ўкаранёна вытворчае навучанне па метадзе «майстар-майстэрня». Сталі праводзіцца конкурсы прафесйнага майстэрства па многіх прафесіях. У 1984 годзе ўвёў вучнёўскую форму ва ўсіх вучылішчах рэспублікі.

Прафтэхадукацыя Беларусі пачала каціравацца на саюзным узроўні. Высокія вынікі беларускіх педагогаў былі адзначаны пераходзячым Чырвоным сцягам Дзяржаўнага камітэта па прафтэхадукацыі СССР. 20 вучылішчаў атрымалі прэміі ВЦСПС, два – прэміі Ленінскага камсамола. Рэгулярна праводзіліся конкурсы тэхнічнай і мастацкай творчасці навучэнцаў, лепшыя экспанаты дэманстраваліся на ВДНГ СССР.

З 1988 года па 1992 год У. Л. Верхавец з’яўляўся прадстаўніком Дзяржкамадукацыі СССР у Анголе (г. Луанда). Метадыст вышэйшай катэгорыі з 1994 года па 2002 год працаваў памочнікам рэктара Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі.

Выдатны кіраўнік, ініцыятыўны арганізатар, творчы педагог У. Л. Верхавец валодаў дарам прадбачання, умеў бачыць перспектыву, адчуваць людзей, што стала асновай яго кіраўніцкай дзейнасці. У яго характары адчувалася шчырасць, спагадлівасць, паважанае стаўленне да людзей.

Уладзімір Лукіч двойчы выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1980–1990). Узнагароджаны ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам «Знак Пашаны», шасцю медалямі, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2001). Атрымаў ганаровае званне «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь».

Да канца сваіх дзён Уладзімір Лукіч не парываў сувязі з Брэстчынай, сваёй малой радзімай – Кобрыншчынай. Яго сэрца перастала біцца 2 чэрвеня 2003 года, пахаваны на Усходніх могілках г. Мінска.

Системе профессионально-технического образования 60 лет : История. Воспоминания. Актуальные проблемы / В. Ф. Бакштаев, И. И. Быданов, В. Л. Верховец и др. ; Республиканский институт профессионального образования. – Минск, 2000.

Величко, В. П. Петр Машеров. Беларусь – его песня и слава / Владимир Павлович Величко. – Минск : Мастацкая літаратура, 2018. – 151 с.

См. на с. 46, 127.

Верхавец Уладзімір Лукіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. – Мінск, 1981. – Т. 5. Біяграфічны даведнік. – С. 123-124.

Верхавец Уладзімір Лукіч // Памяць. Кобрынскі раён : гісторыка-дакументальная хроніка. — Мінск, 2002. — С. 451. – (Яны кіравалі горадам і раёнам).

Верховец Владимир Лукич // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. – Минск, 1982. – Т. 5. Биографический справочник. –

С. 111.

Фалей, Е. С. Верховец Владимир Лукич / Е. С. Фалей // Регионы Беларуси : энциклопедия. В 7 т. Брестская область : в 2 кн. — Минск, 2009. — Кн. 1. — С. 229-230.

Хорошко, Н. С. Просветитель и гуманист : [очерк к юбилею В. Л. Верховца] / Николай Хорошко // И светится жизнь : очерки и рассказы : книга вторая / Николай Хорошко. — Брест, 2010. — С. 48–51.

Ардэнаносцы. Верхавец Уладзімір Лукіч // Па працы — пашана : біябібліяграфічны даведнік / Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма, цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі ; склад.: С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. – Кобрын, 2020. – С. 38–39 : фат. – (Серыя «Імёны на карце Кобрыншчыны»).

90 гадоў з дня нараджэння У. Л. Верхаўца (1931) // Зводны Каляндар дат і падзей Кобрыншчыны : краязнаўча-бібліяграфічны каляндар на 2021-2025 гг. / Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма, цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі ; склад.: С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. – Кобрын, 2020. –С. 13.

Клюйко, А. І зноў вясна, і зноў май… / Ала Клюйко // Настаўніцкая газета. — 2021. — 20 мая. — С. 14.

Да 90-годдзя з дня нараджэння У. Л. Верхаўца.

Величко, В. Жизненные версты Владимира Верховца / Владимир Величко // Заря. – 2011. – 24 мая. – С. 5.

Хорошко, Н. Просветитель и гуманист / Николай Хорошко // Заря. – 2001. – 22 мая. – С. 2.

Врожденная неугомонность, постоянная тяга к совершенству предопределили дальнейшую судьбу В. Л. Верховца.